HIV, AIDS'e yol açan virüstür. HIV, İngilizce Human
Immunodeficiency Virus (Bağışıklık Sisteminin Çökmesine Neden Olan Virüs)
kelimelerinin kısaltmasıdır.
Kanında HIV
virüsü bulunmayan kişilere "HIV negatif" denir. Bu kişiler aynı
zamanda Anti-HIV testi (ELISA testi negatif) kişilerdir. Kanında HIV
virüsü bulunan kişilere "HIV pozitif" veya "HIV
enfeksiyonlu" denir. Bu kişiler aynı zamanda kanında antikor bulunan
seropozitif (Anti-HIV testi=ELISA testi pozitif) kişilerdir.
HIV virüsü, bağışıklık sistemine zarar vererek hastalığa
neden olur. Vücudu mikroplardan korur bağışıklık sistemi çalışmadığında,
mikroplar daha kolay hastalığa neden olabilir.
Ancak, AIDS
hastası hastaymış gibi görünmeyebilir veya etkilenen kişi kendini hasta
hissetmeyebilir, HIV virüsü taşıdığını bile bilmeyebilir.
HIV Virüsü Nasıl
Bulaşır?
HIV virüsü iki temel
yolla bulaşır.
Seks
HIV vücuda HIV
virüsü taşıyan birisinin kanı,
spermi veya vajinal akıntıları
ve diğer vücut sıvıları taransferi yoluyla bulaşır. Bu durum; vajinal, anal
veya oral seks sırasında gerçekleşebildiği gibi ateşli öpüşme sırasında tükrük
transferi ile de bulaşıcılık olacağı anlamına gelir (parenteral yol). Lateksten
yapılmış bir prezervatif kullanarak
HIV virüsünden korunulabilir. Doğum kontrol hapları
ve lateks olmayan prezervatifler, HIV virüsünden koruma sağlayamaz. HIV virüsü
hem bir erkekten hem de bir kadından bulaşabilir. Herhangi bir cinsel hastalık,
HIV virüsünün bulaşma ihtimalini daha yükseltir. Hıv virüsünün iki tipi
mevcuttur. Tip II de kadından erkeğe bulaşma ihtimali Tip I de ise erkekden
kadına bulaşma ihtimali daha yüksektir. Afrikada 2 nci tip Avrupa ve Amerika da
ise 1 nci tip daha sık görülür
İlaçlar
HIV virüsü taşıyan
birisiyle kontamine bir iğne paylaşılırsa, virüs bulaşabilir. (Bu intravenöz
(damardan) uyuşturucu bağımlıları arasında HIV'in en önemli bulaşma yoludur.) Dövme ve vücuda piercing yaptırma
işlemlerinde kullanılan iğneler, kontamine ise HIV bulaşabilir.
Organ, Kan ve Kan Ürünleri Nakli
Gerekli araştırma
testleri yapılamamış Organ, Kan ve kan ürünleri nakli yoluyla da HIV virüsü
bulaşabilir. Bu durumun engellenmesi için hertürlü organ, doku, kan ve kan
ürünleri nakli öncesi nakle engel hastalıklar yönünden alınan materyaller kabul
eden merkezler tarafından dikkatle kontrol edilir.Araştırma testlerinin pencere
döneminde bulunan hastalarda yalancı negatif sonuç vermesi halinde bulaşma
gerçekleşebilir.
Anti-HIV Testi Nedir? Ne Zaman Yapılır? Nerelerde Yaptırılabilir?
HIV vücuda
girdiğinden itibaren, vücutta bununla savaşmak için özel antikorlar oluşur.
Kandaki bu antikorların ELISAveya PCR testleri gibi tarama yöntemleriyle
saptanmasına Anti-HIV testi denir. Anti-HIV antikorların ELISA yöntemiyle
ölçülebilecek düzeye ulaşması için en az 3 aylık bir süreye (pencere dönemi)
ihtiyaç vardır. Bu nedenle test, bulaşma olduktan 3 ay sonra yapılmalıdır. PCR
yönteminde ise bu süre 3 haftaya kadar düşmüştür. Anti-HIV testinin pozitif
olması kanda HIV virüsüne karsi antikorların olduğunu gösterir. Ancak anti-HIV
testinin yalancı pozitif çıkma ihtimali de vardır. Bu nedenle, kişinin HIV pozitif
(seropozitif) olduğunu söyleyebilmesi için, Westernblot testi
denen doğrulama testinin de yapılıp sonucunun pozitif olması gerekmektedir.
Anti-HIV testi, üniversite hastanelerinin mikrobiyoloji laboratuarlarında,
sigorta ve devlet hastanelerinin laboratuarlarında ve özel laboratuarlarda
yaptırabilir. Son zamanlarda HIV virüsünün kandaki varlığının direkt
kantlanması PCR (polymerase chain reaction = polimeraz zincir reaksiyonu)
yöntemi ile de yapılabilmektedir
HIV virüsü vücuda girdikten 3 ay sonra kanda [elisa] testi ile belli oluyor. Kesin sonucun alınması için ikinci 3 ayın sonunda yani 6. ayda tekrar test yaptırmakta fayda vardır.
HIV'in Tedavisi Var Mıdır?
HIV/AIDS'in
tedavisinde olumlu gelişmeler vardır. Günümüze kadar bulunan ilaçlardan farklı
etki mekanizmalarında olanların ikisinin ya da üçünün birlikte kullanımıyla HIV
pozitif kişilerin kaliteli ve uzun bir yaşam sürebilmeleri sağlanmaktadır. Tedavi
doktor kontrolünde ve kesintisiz olarak yaşam boyu sürdürülmelidir. Bu ilaçlar
çok pahalıdır.
HIV'in Dezenfeksiyonu Yapılabilir Mi?
Spermdeki ve
vajina salgısındaki HIV, dış ortamda birkaç saatte, kuru ortamda ise yarım
saatte ölür. HIV kurumuş kanda da kısa zamanda ölür. Hastanın, ya da
seropozitif kan, sperm veya vajina salgısının bulaştığı eşyadaki HIV'in
öldürülmesi: Eşyayı birkaç dakika kaynatarak ya da 60 C°'de 30 dakika ısıtarak
virus öldürülür.Sulandırılmış çamaşır suyu temas ettiği HIV'i 10 dakika içinde
öldürür. Sodyumhipoklorid, çamaşır suyunda bulunan etkili maddedir, içinde klor
vardır. Çamaşır suyu şişesinin üzerindeki tarifeye göre (genellikle 10 kez)
sulandırılarak kullanılır. Sulandırılan çamaşır suyunda klor kokusu
bulunmalıdır. Çamaşır suyu kullanılacağı zaman sulandırılmalıdır, durmakla
bozulur. Çamaşır suyu madensel eşyaya zarar verir. Ultraviyole ile ışınlama
(mavi ışık) HIV'in yok edilmesi için önerilmeyen bir yöntemdir. Ultraviyole
ışını doğrudan temas ettiği yüzeydeki mikropları öldürür. Cismin altında kalan
mikropları öldürmez.
Deri HIV'den Nasıl Arındırılır?
Su ve sabunla
iyice yıkama ile (en az 15 saniye) bütün mikroplar gibi HIV de deriden
uzaklaştırılabilir. Yıkandıktan sonra derinin alkol ile temizlenmesi uygun
olabilir. Yaralanma durumunda yara yeri, önce sabun ve su ile iyice yıkanmalı,
ardından tentürdiyot veya betadin gibi bir antiseptik ile temizlenmelidir.
